Tarihe bakıldığında bütün medeniyetler suyun olduğu yerlerde gelişmiştir. Genellikle, sulamanın doğduğu ülkenin Mısır olduğu kabul edilir. Bu ülkede sulama uygulamalarına milattan çok önceleri başlanmıştır. Örneğin, M.Ö 5000 yıllarında Nil nehrinden su saptırılarak tarım alanlarına iletilmiştir. Dünyanın bilinen ilk kaya dolgu barajı, M.Ö 3000 yıllarında Nil nehri üzerinde Kral Menes tarafından yaptırılmıştır. Bunun yanında, M.Ö 2000 yıllarında Mısır kraliçesi Semiramis büyük sulama kanalları inşa ettirmiştir. Fertigasyon olarak kabul edilen suyun gübreyle uygulanması ilk olarak 1958 yılında yağmurlama sistemiyle birlikte yapılmıştır. Türkiye’de sulama çalışmalarına, İkinci Dünya Savaşından sonra önem vermeye başlanmış, özellikle DSİ ve TOPRAKSU Genel Müdürlüklerinin kurulmasından sonra hız kazanmış ve birçok sulama projesi kamu yatırımı ile gerçekleşmiştir. İlk ciddi sulama faaliyeti 1966’da Keban Barajının temelinin atılması ve 1974’de hizmete girmesiyle başlamıştır. Önceki yıllarda salma, göllendirme, karık ve uzun tava sulama olarak adlandırılan yüzey sulama yöntemlerinden, yağmurlama ve damla sulama gibi basınçlı sulama yöntemlerine doğru yönlenme olmuştur. Sulama çalışmalarında sulama zamanı ve miktarı kadar sulama suyunun kalitesi de önem taşımaktadır. Sulama suyu kalitesi tuzluluk ve alkalilik yönünden sınıflara ayrılmaktadır.
SULAMA SUYU KALİTESİ
Riverside Tuzluluk Labaratuvarı Sınıflandırma Sistemine göre sular, “Elektriksel İletkenlik” değerine göre 4 sınıfa ayrılır.
2. Bitki besin maddeleri suda eridikten sonra topraktan kökler yardımıyla alınabilir.
3. Birçok biyokimyasal olayların temelini oluşturması yanında, suyun azlığı bitkinin fizyolojik olaylarının bozulmasına neden olur.
4. Bitkilerde metabolizma olayları ve organik madde üretimi için hücre protoplazmasının yeterli suyu olmalıdır.
5. Hücrelerin gerginliği, büyümesi ve gelişmesi, stomaların ve çiçeklerin açılması, turgor olayının olması suya bağlıdır.
6. Çimlenme ancak su ile gerçekleşir.
7. Suyun özgül ısısının fazla olması nedeniyle, bitki yapraklarının aşırı ısınmasını önlemede bitkiler suyu kullanmaktadır.
Bitkilerin % 90-95’i sudan oluşmaktadır. Bitkiler kökleri aracılığıyla aldığı suyun % 0.5-1.0’ini fotosentez için kullanmakta, gerisini ise Transpirasyon (terleme) yoluyla atmosfere geri vermektedir. Ülkemiz su kaynakları açısından zengin bir ülke değildir. Türkiye’de mevcut suyun % 75’i tarımda, % 15’i içme suyu olarak ve % 10’u sanayide kullanılmaktadır. Dünyadaki su varlığı 1,36 milyar km³ olup, bu suyun yalnızca 35 milyon km³ kadarı (%2,55) tarımsal üretim ve diğer amaçlarla kullanılabilecek tatlı su kaynaklarını oluşturmaktadır. İklim değişimine bağlı olarak artan sıcaklık ve buharlaşmaya karşılık, azalan yağış miktarı ve yağış rejimindeki düzensizlikler, birçok ülkede su stresi sorunlarına neden olmaktadır. Bu durumun yakın gelecekte ülkemizi de olumsuz etkilemesi beklenmektedir. Su kaynaklarının giderek azalması ve sınırlı olması karşısında, farklı sektörlerin suya olan talebinin artması, su kaynakları üzerindeki baskıyı artırmaktadır. Ülkemizin ortalama yıllık yağış miktarı 574 mm olup, bu yağıştan yaklaşık 450 milyar m³ su girdisi sağlanmaktadır. Ancak sınır aşan sular hariç tutulduğunda, teknik ve ekonomik koşullara bağlı olarak kullanılabilir yerüstü tatlı su varlığı yıllık 94 milyar m³, yeraltı suyu varlığı ise yaklaşık 18 milyar m³/yıl düzeyindedir. Ülkemiz, su varlığının yaklaşık 57 milyar m³’lük kısmını regüle ederek kullanabilmektedir.
Sulama deyince suyun etkin olarak kullanımı da ön plana çıkmaktadır. Ayrıca suyun taşındığı tesislerdeki yetersizlik de önemli bir sorun oluşturmaktadır. Bunun dışında sulama oranlarının ve sulama verimlerinin istenen seviyelerin oldukça altında kalmasıdır. Kalkınma Bakanlığı verilerine göre, ülkemizde sulanabilir alanlarda sulama oranı % 62 olup, sulu tarımdan beklenen faydayı ifade eden sulama verimliliği ise % 42 düzeyindedir. Bu durum, sulama şebekelerine verilen suyun önemli bir kısmından etkin şekilde yararlanılamadığını göstermektedir. Ancak sonraki yıllarda bu göstergelerde kısmi bir iyileşme sağlanmıştır. Nitekim 2026 yılı Devlet Su İşleri (DSİ) verilerine göre Türkiye’de işletmeye açılmış sulama sahalarında sulama oranı % 68–69 düzeyine ulaşmıştır. Son dönemlerde bitkilerin farklı fenolojik gelişme dönemlerinde farklı sulama suyu miktarlarının verilmesi üzerine kurulu “Kısıntılı Sulama” stratejileri de sulama uygulamalarında göz önünde bulundurulması gereken bir noktadır.
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
SERHAT AYAS
SULAMA VE FERTİGASYON-2
Tarihe bakıldığında bütün medeniyetler suyun olduğu yerlerde gelişmiştir. Genellikle, sulamanın doğduğu ülkenin Mısır olduğu kabul edilir. Bu ülkede sulama uygulamalarına milattan çok önceleri başlanmıştır. Örneğin, M.Ö 5000 yıllarında Nil nehrinden su saptırılarak tarım alanlarına iletilmiştir. Dünyanın bilinen ilk kaya dolgu barajı, M.Ö 3000 yıllarında Nil nehri üzerinde Kral Menes tarafından yaptırılmıştır. Bunun yanında, M.Ö 2000 yıllarında Mısır kraliçesi Semiramis büyük sulama kanalları inşa ettirmiştir. Fertigasyon olarak kabul edilen suyun gübreyle uygulanması ilk olarak 1958 yılında yağmurlama sistemiyle birlikte yapılmıştır. Türkiye’de sulama çalışmalarına, İkinci Dünya Savaşından sonra önem vermeye başlanmış, özellikle DSİ ve TOPRAKSU Genel Müdürlüklerinin kurulmasından sonra hız kazanmış ve birçok sulama projesi kamu yatırımı ile gerçekleşmiştir. İlk ciddi sulama faaliyeti 1966’da Keban Barajının temelinin atılması ve 1974’de hizmete girmesiyle başlamıştır. Önceki yıllarda salma, göllendirme, karık ve uzun tava sulama olarak adlandırılan yüzey sulama yöntemlerinden, yağmurlama ve damla sulama gibi basınçlı sulama yöntemlerine doğru yönlenme olmuştur. Sulama çalışmalarında sulama zamanı ve miktarı kadar sulama suyunun kalitesi de önem taşımaktadır. Sulama suyu kalitesi tuzluluk ve alkalilik yönünden sınıflara ayrılmaktadır.
SULAMA SUYU KALİTESİ
Riverside Tuzluluk Labaratuvarı Sınıflandırma Sistemine göre sular, “Elektriksel İletkenlik” değerine göre 4 sınıfa ayrılır.
1. Sınıf –Az Tuzlu Sular (C1) 0-250 mikromhos/cm
2. Sınıf-Orta Tuzlu Sular (C2) 250-750 mikromhos/cm
3. Sınıf-Fazla Tuzlu Sular (C3) 750-2250 mikromhos/cm
4. Sınıf- Çok fazla Tuzlu Sular (C4) 2250-5000 mikromhos/cm
Riverside Tuzluluk Labaratuvarı Sınıflandırma Sistemine göre sular, “Sodyum (Alkali) Zararlarına değerine göre 4 sınıfa ayrılır.
1. Sınıf –Düşük Sodyumlu Sular (S1)
2. Sınıf-Orta Sodyumlu Sular (S2)
3. Sınıf-Yüksek Sodyumlu Sular (S3)
4. Sınıf- Çok Yüksek Sodyumlu Sular (S4)
C1S1, C1S2, C1S3, C1S4, C2S1, C2S2 sınıflarındaki sular tarımsal sulamalarda kullanılabilmektedir.
Suyun bitkideki görevleri şunlardır:
1. Su özümleme için gerekli bir maddedir.
2. Bitki besin maddeleri suda eridikten sonra topraktan kökler yardımıyla alınabilir.
3. Birçok biyokimyasal olayların temelini oluşturması yanında, suyun azlığı bitkinin fizyolojik olaylarının bozulmasına neden olur.
4. Bitkilerde metabolizma olayları ve organik madde üretimi için hücre protoplazmasının yeterli suyu olmalıdır.
5. Hücrelerin gerginliği, büyümesi ve gelişmesi, stomaların ve çiçeklerin açılması, turgor olayının olması suya bağlıdır.
6. Çimlenme ancak su ile gerçekleşir.
7. Suyun özgül ısısının fazla olması nedeniyle, bitki yapraklarının aşırı ısınmasını önlemede bitkiler suyu kullanmaktadır.
Bitkilerin % 90-95’i sudan oluşmaktadır. Bitkiler kökleri aracılığıyla aldığı suyun % 0.5-1.0’ini fotosentez için kullanmakta, gerisini ise Transpirasyon (terleme) yoluyla atmosfere geri vermektedir. Ülkemiz su kaynakları açısından zengin bir ülke değildir. Türkiye’de mevcut suyun % 75’i tarımda, % 15’i içme suyu olarak ve % 10’u sanayide kullanılmaktadır. Dünyadaki su varlığı 1,36 milyar km³ olup, bu suyun yalnızca 35 milyon km³ kadarı (%2,55) tarımsal üretim ve diğer amaçlarla kullanılabilecek tatlı su kaynaklarını oluşturmaktadır. İklim değişimine bağlı olarak artan sıcaklık ve buharlaşmaya karşılık, azalan yağış miktarı ve yağış rejimindeki düzensizlikler, birçok ülkede su stresi sorunlarına neden olmaktadır. Bu durumun yakın gelecekte ülkemizi de olumsuz etkilemesi beklenmektedir. Su kaynaklarının giderek azalması ve sınırlı olması karşısında, farklı sektörlerin suya olan talebinin artması, su kaynakları üzerindeki baskıyı artırmaktadır. Ülkemizin ortalama yıllık yağış miktarı 574 mm olup, bu yağıştan yaklaşık 450 milyar m³ su girdisi sağlanmaktadır. Ancak sınır aşan sular hariç tutulduğunda, teknik ve ekonomik koşullara bağlı olarak kullanılabilir yerüstü tatlı su varlığı yıllık 94 milyar m³, yeraltı suyu varlığı ise yaklaşık 18 milyar m³/yıl düzeyindedir. Ülkemiz, su varlığının yaklaşık 57 milyar m³’lük kısmını regüle ederek kullanabilmektedir.
Sulama deyince suyun etkin olarak kullanımı da ön plana çıkmaktadır. Ayrıca suyun taşındığı tesislerdeki yetersizlik de önemli bir sorun oluşturmaktadır. Bunun dışında sulama oranlarının ve sulama verimlerinin istenen seviyelerin oldukça altında kalmasıdır. Kalkınma Bakanlığı verilerine göre, ülkemizde sulanabilir alanlarda sulama oranı % 62 olup, sulu tarımdan beklenen faydayı ifade eden sulama verimliliği ise % 42 düzeyindedir. Bu durum, sulama şebekelerine verilen suyun önemli bir kısmından etkin şekilde yararlanılamadığını göstermektedir. Ancak sonraki yıllarda bu göstergelerde kısmi bir iyileşme sağlanmıştır. Nitekim 2026 yılı Devlet Su İşleri (DSİ) verilerine göre Türkiye’de işletmeye açılmış sulama sahalarında sulama oranı % 68–69 düzeyine ulaşmıştır. Son dönemlerde bitkilerin farklı fenolojik gelişme dönemlerinde farklı sulama suyu miktarlarının verilmesi üzerine kurulu “Kısıntılı Sulama” stratejileri de sulama uygulamalarında göz önünde bulundurulması gereken bir noktadır.