SON DAKİKA
Hava Durumu

MANTAR YETİŞTİRİCİLİĞİ

Yazının Giriş Tarihi: 07.03.2024 12:52
Yazının Güncellenme Tarihi: 07.03.2024 12:52

Yenilebilir mantarlar, kültür mantarları ve doğa mantarları olarak iki kısımda ele alınabilir. Dağlık ve ormanlık yerlerde ve çayır alanlarında kendiliğinden yetişen mantarlar doğa mantarları olup, çok fazla çeşidi vardır. Kültür mantarları, kontrollü koşullarda üretilebilen belirli mantar türlerini içermektedir. Çok eski zamanlardan beri bilinen besin maddesi olmasına karşın, yemeklik mantarın kültür bitkisi olarak üretilmesi ilk kez 16. Yüzyılda Fransa’da gerçekleştirilmiştir. Mantar üretimi önce taş ocakları ve mağaralarda, daha sonra sera, ahır, depo, bodrum gibi serin ve nemli yerlerde yapılmıştır. İlk mantar üreticileri at gübresini yığın halinde doğal ısınmaya bırakmışlar, daha sonra bu gübreden yastıklar yaparak atların otladığı çayırlar ya da değirmen yolları üzerine dökülen at gübrelerinden de misel kaynağı olarak yararlanmışlar ve gübre yastıklarına ekmişlerdir. Kullanılan bu gübreler üzerine mantar sporları dökülmüş ve çimlenmişse, ekilen yastıklardan mantar elde edilebilmiştir. Daha sonraları, teknolojik gelişmelere bağlı olarak, mantar üretiminde büyük gelişmeler gözlenmiş ve bir tarımsal endüstri kolu haline gelmiştir.

Günümüzde yaygın üretimi yapılan beyaz şapkalı mantar (Agaricus bisporus) türü yanında, yenebilen diğer mantar türlerinin de üretimi yapılmaktadır. Son yıllarda ağaç veya kayın mantarı olarak tanımlanan Pleurotus türü mantarların üretiminde büyük artışlar görülmüştür. Mantar üretiminin bir endüstri kolu haline dönüştüğü ülkelerde, yeni üretim tekniklerinin uygulanması, ısıtma, soğutma ve havalandırma sistemlerinin kurulması ve üretimde mekanizasyonun sağlanmasına önem verilerek birim alandan alınacak verimin arttırılması ve üretim maliyetlerinin düşürülmesi amaçlanmaktadır. Ülkemizde mantar çok eskiden beri tanınan ve beğenilerek yenen bir sebze türü olmasına rağmen, ticari anlamda kültür mantarı üretiminin 20 – 30 yıllık bir geçmişi vardır. Mantarın besin değeri ve ekonomik önemi anlaşıldıktan sonra, mantar üretimi ülkemizde de gelişmeye başlamıştır. 1970’li yılların başlarında 1 – 2 olan işletme sayısı, günümüzde 1700’e yaklaşmıştır. Mantar üretiminin yıllara göre hızlı bir artış gösterdiği bilinmektedir. Mantar üretiminde görülen bu hızlı artışın başlıca nedenleri; tarıma yatırım yapmak isteyenlerin kültür mantarına öncelik vermeleri, mevcut altyapılarını ve iş gücünü değerlendirmeleri yanında üniversite ve araştırma enstitülerinde misel ve mantar üretimi konusunda araştırma çalışmalarına ağırlık verilmesi ve elde edilen bulguların, her yıl düzenlenen torik ve uygulamalı “Mantar Yetiştiriciliği” kursları ile üreticilere bilgilerin aktarılmasıdır.

Mantar üretiminin yapılacağı yer, mantarın verim ve kalitesi üzerine büyük ölçüde etki eder. Bu nedenle; sıcaklık, nem ve havalandırma yönünden uygun koşullara sahip olan yerlerde karlı bir mantar yetiştiriciliği yapılabilir. Mantar yetiştiriciliği yapılabilen yerler;

Açıkta hafif örtü altında      

 Mağara, tünel ve toprakaltı galerilerinde       

İzole edilmiş seralarda       

Ticari soğuk hava depolarında       

Kümesler, depo, ambar ve bodrumlarda       

Modern mantar işletmelerinde

Modern bir mantar işletmesinde bulunması gerekli başlıca bölümler şunlardır:

Hangar ya da depo Kompost hazırlama platformu Pastörize odası Misel ekim odası Misel ön gelişme (kuluçka) odası Toprak sterilize odası Yetiştirme odaları Diğer yardımcı bölümler (Büro, yemekhane, paketleme odası, servis yolları vb.)

Mantar yetiştirme sistemleri 3 kısımda incelenir; Bunlar Kasa sistemi, Ranza sistemi ve Plastik torba sistemidir. Yapay kompost hazırlamada şu maddeler kullanılır: Buğday – çavdar sapı, çeltik sapı, parçalanmış mısır koçanı ya da çayır otunun yarısı buğday sapıyla karıştırılmasıyla.

Mantar yetiştiriciliğinde misel ekiminin büyük önemi vardır. Misel ekiminin esası, miselin kompost içerisine eş dağılım olacak şekilde karıştırılmasıdır. Ülkemizde en yaygın olarak kullanılan sardırma materyali buğday tanesidir. Buna göre, 1 ton komposta 5 – 6 kg misel sardırmak yeterli kabul edilmektedir. Yaklaşık 1 ton kuru buğday sapından 2 – 2,5 ton pastörize edilmiş kompost elde edilmektedir. Ancak buğday sapının nem oranının % 75 olması istenmektedir. Kompostu buğday sapından yapılması durumunda buğday sapına şu miktarlarda aktivatör madde eklenir;

141 kg buğday kepeği 23,5 kg amonyum nitrat 13 kg üre

Mantar özellikle mutfaklarımızda vazgeçilmez bir besin haline gelmiştir. Mantarın protein oranı çok yüksek olup, yağ oranı düşüktür. Mantar B1 ve B2 vitaminlerince zengindir. İnsan beslenmesinin en önemli unsurlarından birisi olan mineral maddelerden; potasyum, sodyum, kalsiyum ve mangan bakımında mantar çok zengindir.  Mantar, taze olarak tüketilmesi ve saklanması yanında, konserve edilerek, dondurularak ve kurutularak da değerlendirilmektedir.

Yorum Ekle
Gönderilen yorumların küfür, hakaret ve suç unsuru içermemesi gerektiğini okurlarımıza önemle hatırlatırız!
Yorumlar
Yükleniyor..
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.