“Tarih ezeli bir tekerrürdür,” sözünün tekrar tekrar kendini kanıtladığını kimse inkar edemez. Bu sözün gerçekliğiyle boy ölçüşebilecek tek bir başka deyim var ise de, o da olsa olsa “değişmeyen tek şey değişimdir,” olmalıdır.

Bu iki söz sadece insanın değil, dünya üzerinde yaşanmış tüm dönem ve hayatın varlığını da özetleyecek niteliktedir. İnsandan önceki dünya tarihine baktığımızda yaşamın ortaya çıkışını, yükselişini ve bazen beklenmeyen ani bir doğa felaket yada sürekli değişen bir gezegene adapte olma yarışında kaybeden türleri gözlemleriz.

Pek çok kitlesel yok oluş olayı hayatın neredeyse tüm gezegende yok olduğu, ama her zaman bir şekilde doğanın yeniden yükseldiği bir süreçtir. Bu süreç sürekli yükselir, alçalır ancak uzun dünya tarihine bakıldığında sürekli değişir. Değişim ve tekrar, tarihin doğal ritmidir.

Dünyanın doğal dengesi bile bu döngüyle hareket ederken, insanların kendi zaman çizgilerinin de bu döngüye dahil olması şaşırtıcı değildir. Tarihin yazıyla kayıt altına alınmasından beri yaşanan hayatlar, kazanılan yada kaybedilen savaşlar, her kültürde kendini farklı şekillerde gösteren, ancak özü aynı olan ağızdan ağıza aktarılan efsaneler.. Neredeyse hepsi aynı olayların farklı zamanda farklı insanlarla tekrar tekrar yaşanmasıdır.

Günümüzde de bu durum devam etmektedir. Tarih biliminin temel amacı ve insana faydası bu desenleri analiz etmek, tarihin tekrarına giden olayları fark ederek belki bu kez ritimde bir değişikliğe yol açabilmektir. Buradan yola çıkarak bugün yaşadığımız olaylar pek çok yönüyle incelendiğinde, geçmişteki büyük bir toplumsal olayın yada değişimin hemen öncesinde yaşanan olay ve dinamiklere oldukça benzemekte.

Günlük hayat çoğumuz için okul, iş ve bu sorumlulukların dışında kalan, bize ait olarak tanımladığımız ‘boş’ zaman. Sorumluluk ve ihtiyaçların sahip olduğu zaman dilimleri ile karşılaştırıldığında aslında oldukça küçük bir alanı kapsıyor olsa da, bu boş zamanı nasıl geçirdiğimiz hem özel hayatımız hemde toplumsal durumlar hakkında önemli bilgiler barındırıyor. Hatta sadece boş zamanımızın ne kadar olduğu bile bir belirteç.

Örneğin, sanayi devrimine kadar insanların çalışma düzenlerinin ana amacı kendilerini beslemek ve diğer temel ihtiyaçlarını karşılayabilmekti. İnsanın yaptığı tüm iş beden gücüne dayalı, dinlenme zamanı yapılacak işin olup olmamasına bağlıydı. Makineleşmenin ortaya çıkışı, insanın daha az çalışarak daha çok sonuç alabilmesi amacına hizmet etmesi gerekirken, insanların tarladaki ağır yaşam şartlarını binalar içindeki makinelerle değiştirmesi oldu.

Bunun sonuçları tarihte ilk defa kralların devrilip, yerine yenilerinin çıkmasının engellenmesi düşüncesini meydana getirmiştir. Bugün bize çok uzak gelen bir dönemde, o zamanda yaşayan insanların yaşadıkları dünyaya ait bildikleri en kesin şeylerden birinin reddedilmesi demekti.

Böyle büyük değişimler insanların hayatlarındaki küçük zorlukların birikerek büyümesi ile bardağı taşıran son damlalar ile meydana gelir. Ekmeğin pahalılığından çıkan bir isyan sadece bir günlük bir problemden değil, yıllarca süren sıkıntıların çözülmemesinden doğar.

Belirsiz zamanlar çoğu insanı ‘belirli’ olana iter. Yeninin reddedilmesi çoğu zaman yeniliğin gelmek üzere olduğunun habercisidir. Öyle ki, sadece boş zamanınızda uğraştığınız bir hobinin ne kadar popüler olduğu, yada bir hobiyle uğraşmanın zaman kaybı olduğunu düşünmeniz, bulunduğunuz belirsiz zamanlarla alakalı. Çalışmak ekonomik, popüler olan ise sosyal güvenlik güvenliği sağlamakta.

Öyle ki, böyle bir ortamda geleneksel olanın güven ve asayiş sağlaması fikri toplumdan ötesine sıçrayabilir, bir erkeğin tayt giyilerek bir spor yapması bile normal dışı kabul edilebilir. Bir spor müsabakasındaki yarım saatlik gösteri, ‘marjinal’ sayılabilir. Ancak bunların hepsi daha büyük problemlerin karşısında birer dikkat dağıtmaca, ‘belirli’ olana tutunarak değişimden kaçmaya çalışma girişimidir.

Her ne kadar bugünden geçmişe bakarak olan olayları ve tekrarlarını güvenli bir mesafeden inceleyerek, bugünle aralarındaki benzerliklere işaret etsekte, hiçbirimiz son damlanın ne olacağını kestiremez. Her dönemde biriken damlaların ne olduğu, sınırın ve sınırı aşan damlanın ne olacağı değişir. Değişmeyen ise o son damlanın her zaman bir noktada taşmasıdır. Değişim ise her zaman onun arkasından yeniden başlayan, en değişmez tekrardır.