İnsanı insan yapan en önemli unsurlardan biri ürettiği objelerdir. Hayatımızın neredeyse her alanında eşyanın önemi büyüktür. İnsanlık tarihinin en ilkel ve geçmiş zamanlarındaki oyma objelerden günümüzün sayısız şekil ve amaçla üretilmiş eşya bolluğuna, hayatımızı mümkün olan en iyi ve kolay şekilde yaşamakta eşyalara ihtiyaç duyarız.

Tarih boyunca pek çok zaman yeni icat edilen bir obje yada bir objenin nasıl üretildiğine dair bir yenilik, insanlık için yeni bir dönemin başlangıç noktası yada tetikleyicisi olmuştur. İki taşın birbirine vurulması ile icat edilen keskin kenar, bıçak ve mızrak ucuna dönmüş, insanların avlanma, savunma ve genel olarak el işinde kullandıkları en değerli eşyaları olmuştur.

Neredeyse her materyal insanın hayal gücü ve yaratıcılığı sayesinde bir potansiyele sahiptir. Sorunlar ve çözümler, çoğu zaman hayatın hiç bozulmadan tekrarlayan çarkı olarak öne çıkmış, teknoloji ve kültür de bu döngü etrafında gelişmiş ve gelişmeye devam etmektedir. İnsanın uğraştıkları sorunlar ve deneme yanılma yoluyla keşfettikleri çözümler her dönemde farklı olmuş, ama sürecin işleyişi aynı olmuştur. Tarihte bu fenomenin en büyük örneklerinden biri de seramiğin icadı olmuştur.

Seramik insan hayatının en eski dönemlerine, paleolitik döneme kadar geriye gider. Günümüzden 30 bin yıl kadar geriye tarihlenen, bir kadın şeklindeki Dolni Věstonice Venüsü, bulunan en eski seramik eserdir. Yine erken tarihlerde Çin’de MÖ 18-17 bin yıllarına kadar geri giden seramikler bulunmuştur. Yerleşik hayattan çok öncesinden beri kullanılmasıyla beraber, seramiğin insan hayatındaki en büyük öneme sahip olduğu dönem ilk yerleşimlerle beraber başlamıştır.

İnsanların yerleşik hayata geçmesi uzun bir zaman içinde, pek çok unsurun beraber meydana gelmesi ile mümkün olmuştur. İklimin tüm dünyada daha ılık hale gelmesi ile tarım ve hayvancılığın başlayabilmesini mümkün kılan bir ortam oluşmuş, ilk defa eldeki yiyeceğin insanların ihtiyacından fazlası olduğu bir dönem başlamıştır.

Seramik hem yiyeceklerin pişirilmesi hemde saklanması açısından oldukça önemli bir yere sahip olmuştur. Seramiğin yemek kabı olarak kullanılması ile ilk kez sulu yemek pişirilmiştir. Tarımın gelişmesi, hayvanların evcilleştirilmesi ile seramikte buradan doğan yeni ihtiyaçlara göre -tam anlamıyla- şekillenmiştir.

Dünya üzerindeki neredeyse her topluluğun bir seramik kültürü mevcuttur. Topluluklar büyüdükçe, seramiklerde onlarla beraber gelişmiş, bir çok kültürün önemli bir parçası olmuştur.

Seramikler temelinde toprak ve içindeki farklı materyallerden oluşurlar. Bu materyallerin ne olduğu, hangi oranda olduğu, ne yollarla pişirildiği sonunda elde edilecek seramiğin ne olacağına dair doğrudan etkilidir. Aynı zamanda geçmişi sınıflandırmakta da, bu farklılıkların önemi büyüktür.

Bir seramiğin hangi toprakla nasıl pişirildiği onun hangi döneme ait olduğu, bulunduğu bölgenin coğrafi özelliklerine dair bilgiler barındırır. Eğer bulunduğu bölgenin toprağından farklı bir malzemeden yapıldıysa, bu seramiğin buraya nasıl ulaştığına dair sorulara yönlendirir. İçerisinde neler saklandığının analizi hem onu kullanan insanların diyetine ve kültürlerine, hatta potansiyel ticaretlerine dair ipuçları barındırır.

Ama seramik deyince aklımıza ilk gelen yönleri çoğu zaman dış görünüşleridir. Bugün seramik eserler geçmiş tarihin önemli bir reklam yüzüdür. Devasa vazoların yada küçük kandillerin üzerindeki sahneler, desenler yapıldıkları kültürlerin hayatlarından ve efsanelerinden sahneleri taşıyarak, binlerce yıl öncesine dair hayatları bugüne kadar sergilemeye devam etmektedirler.

Elbette bu süslü örnekler de kendi içlerinde daha nadir olan bir gruptalar, geçmişteki her eşya sanıldığı kadar güzel ve özel değildi, ancak geçmişin eşya anlayışı ve oranı da bugünkü ile aynı değildi.

Bugün fabrikalar ve seri üretim ile elimize geçen eşyanın sayısı geçmişten çok daha fazla ve kolay, ama bu aynı zamanda o eşyanın kendinde ait bir geçmiş ve karakteri olmasına da bir engel. Bugün geçmişe dair en değerli sanat eserleri o dönemde bir grup zanaatkar ve sanatçının elinden çıkmakta, o eşyaya sahip olan kişi tarafından da değer görmekteydi.

Elle yapılan şeyin değeri, uğraşla yapılmasından ve uğraşla elde edilmesinden, belkide şimdiden daha değerliydi. Elbette bugün de değerli eşyalarımız var, ancak bu değer aralığı eskisinde olduğu kadar tüm eşyaları kapsamıyor. Çünkü eskiden bir tabağın bile yapımıyla doğrudan etkileşimde iken ve o eşyanın yenilenmesi zorken, şimdi değerli ve yenilememiz eşya tanımı artık çok daha keskin bir çizgiyle iki tarafta.

Belki bu da tüketim toplumunun bir yan etkisi. Tamamen yenilemek daha tercih edilen yol ise, daha güzel ama daha az ve uzun süre kullanılan eşya fikri de geçmişe ait bir eser haline gelmiş durumda.