Her ne kadar çoğu zaman kendimizi doğadan soyut, hatta üstün görme eğiliminde olsakta, biz insanlarda ormandaki herhangi bir tavşan, kuş, hatta kelebek kadar doğaya bağlıyız. Doğanın düzeninin bozulmadan devam etmesi, dünya gezegeninde nefes alan, yaşayan her canlı için her zaman en önemli gereklilik olmuştur.

İnsanlarda bu doğal düzenin parçasıdır. Ancak diğer canlılardan farklı olarak, bulundukları çevreyi birçok yönden değiştirme becerileriyle başka kimse boy ölçüşemez. Doğanın tüm katman ve basamakları birbirine bağlı olsada, sınırlarını insan gibi kimse zorlayamaz.

Günümüzün modern şehirleri, yerden göğe, hatta uzaya kadar ulaşabilen elimiz bu konuda aklımıza gelen ilk örnek. Ancak bu bizim için aslında çok geçmişten gelen bir gelenek. İnsanlar bin yıllardır geçtikleri her yerden arkalarında izler bırakarak geçiyorlar. Tarih öncesindeki yerleşim yerlerindeki kalıntılardan antik çağın görkemli yapılarına, her dönem kendi imkanları çerçevesinde izlere sahiptir.

Ancak sadece materyal ve teknoloji kullanımından da öte olan bir beceri vardır. Eğer teknolojiye ‘sert’ beceri diyorsak, onun kadar önemli hatta bazı durumlarda daha değerli olan ‘yumuşak’ beceriler insanların en değerli becerilerinden biridir. İnsanların iletişim kurma becerisi, bu başlık altına girer.

İnsanların aslında en değerli malzemesi zaman, en önemli becerisi ortak çalışmadır. Günümüz teknolojisi ile bile, çoğu şey için iş bölümü olmadan iyi sonuçlar elde edilemez. Hatta insanların bu becerisi o kadar iyidir ki, insanları bile aşabilir.

Doğada hayvanlar arasında da pek çok ortaklık görebiliriz. Köpek balığı, timsahlar gibi bazı büyük etoburların etrafında dört dönen küçük balıklar yada kuşlar gördüğünüzde, bilin ki o küçükler meydan okumak için değil, çalışmak için oradalar. Küçük temizleyici balıklar olan remora, sürekli olarak bir parazit ve ölü deri avında olarak takip ettikleri köpek balıklarına yardım ederler. Kuşlarda, ağzını açık tutan timsahların dişlerinde kalan et artıklarını yer ve birinin karnı doyar, diğerinin de temizlik ihtiyacı giderilir.

İnsanlar ise evcilleştirme ile bu benzer ilişkileri bambaşka bir seviyeye taşımıştır. İlk evcilleştirilen hayvanlar olan kurtlar, muhtemelen insanları uzun süre uzaktan izlemişler, belki artıklarından faydalanmışlardır. Ancak evcilleştirme sadece bu yakın temastan fazlasını gerektirir. Burada devreye insanların en önemli avantajı olan zaman ve sabır girer. İki türün arasındaki ilişki uzun zaman boyunca sürekli devam ederse, evcilleştirme süreci başarıya ulaşır.

Burada aynı zamanda evcilleştirilen tür de önemlidir. Şimdiye kadar evcilleştirilen hayvanların en büyük ortak noktası sürü hayvanları olmalarıdır. Zaten belirli bir derecede sosyalliğe sahip olunca, insanların bu hayvanları hem kontrol etmesi hemde insanları bir lider olarak görmelerinin eğitimi kolaylaşır. Buna en büyük istisna denebilecek tek tür ise kedilerdir.

Yanlış anlaşılmasın, kediler de oldukça sosyal hayvanlardır. Ancak bir köyün yada köpek kadar düzenli sürülere bağlı değildirler. Belkide bu nedenler diğer evcil hayvanlardan farklı olarak, kedilerin evcilleşmesi büyük ölçüde kendi seçimleri ile olmuştur. İnsanların yaşadığı yerlerde haşerenin çok olması ve insanlarla beraber yaşamanın getirdiği avantajlar, kedilerin kendi kendilerini insanlarla yaşama daha uygun hale getirmesiyle sonuçlanmıştır.

Şimdi bu değişimlerden binlerce yıl sonrasında, bilim insanları bu özel değişimin yine yaşandığını düşünüyor, bu sefer tilkilerle. Bir kaç gündür sosyal medyada viral olan, bir tilkinin yemek yemek için bir eve gelip, sonra zararsız geri gittiği videoyla beraber, bu konuda biraz daha merceğe taşındı.

Bu fenomen özellikle daha şehirlere yakın olan yerlerdeki tilki popülasyonlarında görülmekte. Tilkilerin kafataslarındaki değişimler, ve daha bariz olan lekeli, beyaz renk ağırlıklı kürkleri ile, artık bir değişim olduğu oldukça bariz durumda.

Elbette hiçbir evcilleşme insanların karşılık vermediği sürece tamamlanamaz. Ancak tilkilerin bu konuda insanlar arasında taraftarları hiçte az değil gibi gözüküyor. Günün sonunda da insanların iyi yada kötü şekilde doğayı en çok etkileyen tür olduğunun artık hayvanlarda farkında olduğundan, tilkilere bu konuda “seni gidi akıllı, kurnaz tilki!” dışında söylenecek pek bir şey kalmıyor!

Üstte evcilleşme işaretleri gösteren, altta da doğal kürk yapısını koruyan tilki.