Her insan yaşadığı dünyayı farklı gözlerle görür, ancak bu farklar, sınırlar ve doğrudan zevkler, tam bağımsız olarak öğrenilmez. Kişinin kendi doğası ve yaşadığı ortam onun hayatında her zaman beraber şekilde etkili, çoğu zaman bulunduğu ortam onun kişiliği ve karakterini en çok şekillendiren etkendir.

Her ne kadar bunu kabul etmek istemesek, hatta bazen görmezden gelsek bile, aslında her yeni gün dünden bir parça taşımakta. Hayatımız aslında her alanında bir neden sonuç ilişkisi üzerine kurulmuş durumda ve buna fiziksel ve duygusal hayatımız da dahil.

Geçmişte yaşadığımız yada yaşamadığımız bir şey, gelecekte vereceğimiz bir kararı yada sergilediğimiz bir davranışı doğrudan etkileyebilir. Bunun genetik koda kadar ileri gittiğini, hiç tanımadığımız atalarımızın kendi hayatlarında yaşadıkları zorluk ve travmaların bizim bugünkü yaşamımızda etkili olduğuna dair bilimsel araştırmalar mevcut.

Genetik geçmişi tamamen görmezden gelinse bile, bir kişinin yaşadığı ortam onu hayatı boyunca etkiler şekillendirir. Bu etkinin ölçüsü özellikle çocukluk ve ergenlikte en büyük seviyededir. Çoğu yetişkinin sahip olduğu karakter özellikleri bu dönemde edindiği tecrübe ve beceriler sonucunda kazanılır. Bu dönemde edinilen herhangi olumsuz bir özellik yada alışkanlığı ileriki dönemlerde değiştirmek oldukça zordur. Aynı durum, doğrudan zararlı olmayan ancak kazanılmamış iyi kazanımlar için de geçerlidir.

Öyle ki, bir kişinin çocukluk ve ergenliğinde yeteri kadar estetik bilgi ve algısını kazanmaması durumunda bu eksikliğin yetişkinlikte de devam ettiği, ve bu noktadan sonra estetikten, sanattan zevk alabilme becerisinin de sınırlı kaldığı düşünülmektedir.

Bu beceriler sadece sanat ve estetikten zevk almakla da sınırlı değildir. Sanatın ne anlatmak istediğini, yani analiz yapma becerisi de buraya dahildir. Bir romanı okuyup sadece yüzeysel çıkarımlardan öteye geçememek, roman okumanın zaman kaybı olduğu anlamına gelmez, aksine çoğu zaman okuyan kişinin analiz, çıkarım ve duygusal becerilerinin eksikliğinden kaynaklanan bir sorundur.

Çevrenin kişiliğe olan bu etkisinin öneminin bilinmesi ve çekirdek aileden toplumsal bütünlüğe kadar tüm sosyal alanların buna uygun şekilde şekillendirilmesi hem bireylerin kişisel sağlığının hemde bu bireylerin oluşturduğu toplumların iyiliği için son derece önemlidir.

Bir hikayedeki, filmdeki yada resimdeki düşünceyi sorgulamak her insanın devamlı yapması gereken bir zihin egzersizidir. Doğru yaş döneminde kazanılmasının önemli olduğu kadar, yetişkinlikte de devam ettirilmesinin gerekli olduğu bir alışkanlıktır. Bu alışkanlığın toplumda kendini belli edecek düzeyde kazanılmadığı, kaybedildiği durumlar ise toplumdaki bazı bozulmalar ile kendini hemen gösterir.

Örneğin günümüzdeki popüler kültürün git gide kültür kısmını kaybedip, geride sadece popüler kısmı ile kalması en bariz örneklerden biri. Çok uzak olmayan, sadece 10-15 yıl öncesinde bile popüler kültüre giren pek çok sanat eseri, hobi yada trend sadece popüler ve yaygın olması sebebiyle bir noktada hor görülmekteyken, şimdi yapay zekanın ürettiği ‘slop’ (İngilizcesi ‘balçık’) insan elinden çıkan sanatın yerini almaya çalışmakta, internette algoritmalarla savaşta öne çıkmak için sürekli değişen gündem ve trendler, herkesin algı ve dikkat eşiğini bozmuş durumda.

Neredeyse sadece bir film yada kitabı sanatsal değeri kenara konularak, baştan sonra bitirebilmenin bile bir başarı sayıldığı bir yeni nesil oluşmuş durumda. Bu bir geçmişi güzelleme de değil, kısa ve dik videolar, yapay zeka tarafından yazılan sahte hikayeler, sadece oyalama üzerine tasarlanan içerikler, pek çok yaş grubunu etkisi altına almış durumda. Ancak çocuk ve genç yetişkinler bu etkiye çok daha açık ve savunmasız durumda.

Popüler kültür pek çok yönden bir toplumun kültür seviyesinin bir ölçüsüdür. Bir eserin popüler olmasının pek çok nedeni olabilir, ancak bu nedenler toplumun algısının ne olduğunu da doğrudan gösterirler. Her geçen gün kolaylık ve zihinsel tembelliğe daha çok alışan bir toplumun eski haline dönmesi de bir o kadar zorlaşır.

Eğer aynı kısa, ilgi çekici ve aynı zamanda bozucu videolar, bu videolardaki klişe akım ve konular değişmezse, toplumsal bir ‘slop’ laşma kaçınılmazdır.