Dünyanın milyarlarca yıl ile ölçülen tarihi boyunca sayısız canlı yaşamış ve ölmüş, geçmişe dahil olmuştur. Bazısı arkasında bir şey bırakmadan doğanın döngüsüne karışmış, bazıları ise arkasında bazı izler bırakmıştır.

Bu iz bazen bir kemik, bazen bir eşya, bazen de tam anlamıyla toprakta kalmış, artık fosilleşmiş bir ayakizi olabilir. Bu dünya üzerinde yaşamış herhangi bir canlının yaşamına dair arkasında bıraktığı bir işaret, ondan belki de bin yıllar sonra yaşayan bir kişi için o döneme açılan bir kapı haline gelmekte, geçmişi anlama uğraşında bulunan yeni bir anahtar olmaktadır.

Geçmiş milyonlarca yada onlarca yıl öncesine de gidilse, artık var olmayan, geri alınamaz bir şeydir. Ancak geçmiş ve ‘eski’ her ne kadar geride kalsa da, geleceği etkilemeye devam eder. Bu etkinin bilimsel olarak kayıt katında olması, olayların ilişkilerinin analiz edilmesi günümüzde tarih biliminin varoluşunun resmî olmayan bir tanımıdır adeta.

Tarihin varlığı, kişinin şu andaki varlığını sorgulamasıyla başlar, ve bugün yaşadığımız dünyanın insan yada doğa tarafından nasıl şekillendirdiğini öğrenebilmek için yapılan her türlü efor tarihi oluşturur. Kişinin bireysel kimliğinden bulunduğu toplum ve millet bilincine, insan karakterini oluşturan her şey ve uzantıları tarihin konusudur.

Tarihin analizi yazıda olsa da, malzemesi geçmişten kalan neredeyse her şey olabilir. Arkeolojik bir kalıntı, tarihi bir eser yada yüzyıllardır sürdürülen kültürel gelenekler.. Fiziksel yada soyut, pek çok şey geçmişin peşindeki bilimlerin malzemesi olabilir.

Bu malzemelerin ise, bulunması ve analiz edilmesi kadar korunması da önemlidir. Burada müzeler geçmişin gelecek için korunmasında ve sergilenmesinde, ilk örneklerinden beri önemli bir rol oynamışlardır.

Tarihteki ilk müze, Prenses Annigaldi’nin bugün Irak’taki Ur şehrinde milattan önce 530’lu yollarda kurduğu müzedir. Bu müze halka açıktı ve kendi kuruluşundan 1500 yıl öncesine tarihlenen eserleri koleksiyonunda bulundurmaktaydı. Eserler detaylı bir biçimde organize edilmiş, üç farklı dilde esere dair bilgiler etiketlendirilmişti.

Böyle bir ilk örneğe rağmen, günümüze kadar müzeler uzun bir süre boyunca çoğunlukla daha küçük çaplı, kişisel denebilecek boyutlarda var oldu. Antik Yunan ve Roma’da kişisel koleksiyonlar bir statü göstergesiyken, savaş ganimetleri ve dini sunumlar halkın da görebildiği sergiler olarak öne çıkmaktaydı. Türk tarihinde de, Selçuklular ve Osmanlı’da savaş ganimetlerini halka benzer biçimde sergilemiştir.

Osmanlı’nın ilk müzesinin oluşturulmasında temel olan Mecma-ı Asar-I Atika (Eski Eserler Koleksiyonu), Türk tarihindeki ilk ciddi müze girişimlerinden olmuştur. Abdülmecit'in Yalova gezisinde gördüğü Doğu Roma yazıtlarının İstanbul’da toplatılması isteği üzerine bu koleksiyon oluşmaya başlamıştır. Koleksiyon daha sonra 1869’da Müze-i Hümayun'un (İmparatorluk Müzesi) kuruluşunda etkilidir.

Müzeler çok farklı amaçlar için, çok farklı şekiller alabilmektedir. Cabinet of curiosity -tuhaflık dolabı- müzelerin belki de en küçük halleri olmuştur. Adı oldukça açıklayıcı olan bu küçük sergiler, geçmişteki kişisel koleksiyonların, felsefe olarak müzelerin aldığı şekillerden biridir. Günümüzde ve ilimizde Bursa’da, bu farklı alan ve amaçlara ayrılmış çeşitli müzeyi bünyesinde barındırmaktadır.

Her yıl 18-24 Mayıs tarihleri arasında, Müzeler haftasında, yaşadığımız dünya ve her gün biraz daha aydınlatılan ve saklanan tarihin birer saklayıcıları ve sergileri olarak müzelerin öneminin bir kez daha altı çizilmekte, daha fazla kişinin bu mekanlara erişimi için çalışmalar yapılmaktadır.

Bursa’da milli tarihimizden, şehrin tarih öncesindeki ilk sakinlerine kadar, teknik yada sanatsal, çok çeşitli alana odaklanmış onlarca müze var ve daha fazlası için çalışmalar yapılmakta. Özellikle bu hafta, çeşitli etkinlikler çocuklardan yetişkinlere ziyaretçilerini beklemekte.

Müzeler sadece camların arkasındaki objeleri değil, bu objelerin taşıdığı anlamların da korunması ve aktarılması için binlerce yıldır küçük yada büyük, üç dilde etiketli yada bir evde küçük bir rafta sergilenen bir figür şeklinde var olmaya devam ediyor. Bulunduğumuz noktaya nasıl geldiğimizin öncesi, sonrasını belirlemeye her zaman devam etmekte. Dolayısıyla eğer bir kez bile ‘nereden nereye’ diye sorduysanız, müzeler size bu cevabı vermek için hazır beklemekte.