Her birimiz hayatımızı yaşarken karşımıza çıkan her türlü olay, obje ve bilgiyi o ana kadar halihazırda sahip olduğumuz bilgi ve algı becerisi dahilinde analiz ederiz. Gördüğümüz bir objeye verdiğimiz isim, bir olayın bizde uyandırdığı duygu ve düşünceler, sonrasında alacağımız eylemlerin ne olacağını hep geçmişteki tecrübelerimiz belirler.

Buna ek olarak, insanların sahip olduğu hayal gücü sayesinde de somut varlıklar soyut, soyut varlıklar ise somut anlamlar kazanabilir. Bu beceri bizim varlıkların fiziksel hallerinden öte, sembolik anlamlarının ve neden-sonuç ilişkisinde nasıl konumlandıklarını analiz etmemizi sağlar. Varlıkların farklı anlam katmanları, bilgi dağarcığımıza bu şekilde eklenirler.

Bu hayatımızdaki pek çok şeyde farklı derecelerde karşımıza çıkar. Örneğin trafik ışıkları, fiziksel olarak metal ve plastik malzemelerden oluşan bir eşyadan ibaret iken sadece uzaktan silüetinin bile gözükmesi insanda bir yavaşlama ve dikkat kesilme tepkisine neden olmaktadır. Bunun nedeni kişinin bu lambaların trafik düzenleyicileri olmasına dair geçmişte öğrenilmiş bilgisidir, ve bu düzenleyicilerin yönlendirmesinin dinlenmesi gerektiğidir. Kişi çoğu zaman aktif şekilde bu tepkisinin farkında olmaz yada kontrol etmeye, durdurmaya bile çalışmaz çünkü uzun bir süredir devam eden bir alışkanlık ve tekrarın sonucu kazanılan bir refleks haline gelmiştir.

Bu durumun yaşanması kendi başına iyi yada kötü bir anlam taşımaz. Çünkü hayatımızın büyük çoğunluğu öğrenmeye başladığımız ilk andan itibaren bu alışkanlığın tekrar tekrar, farklı alanlarda kullanılmasıyla geçer. Ancak bu refleksler sadece hayatın sıradan eylemleriyle sınırlı kalmaz ve bunun bilincine varılmadığında sadece bireyi değil, toplumları etkileyecek sorunlar ortaya çıkabilir.

Aynı örnekten devam edersek, kırmızı, sarı ve yeşil renklerin hepsinin farklı anlamları vardır. Kültürden kültüre değişmekle birlikte, çoğu zaman benzerlikler farklılıklardan daha fazladır, çünkü renklerin çoğu zaman en çok ilişkilendirildiği şeyler doğanın kendisinde bulunan varlıklardır. Yeşil ve mavi, doğadaki bitki örtüsü ve su kaynaklarının rengidir. İkisinin de en canlı görüldüğü zamanlar çoğu zaman güneşli, açık bir gökyüzü ve sakin deniz yada içlerinde pek çok can ve hayat barındıran ormanlar ve bitki örtüsüdür, bu nedenle sadece bu renkleri görmek bile kişide daha sakin bir ruh halini hatırlatır ve o yöne yönlendirir.

Kırmızı, doğada mavi ve yeşil renkler gibi fazla bulunmaz ancak bulunduğu yerlerin daha nadir olması, bu rengin dikkat çekmesini ve arkasında sakladığı soyut anlam ve sembollerle kişinin ilgisini talep eder adeta. Kan rengi olarak, kırmızı ilk başta bir tehlike rengidir. Kişinin durup dikkat kesilmesini sağlar. Kan rengi olarak aynı zamanda bir fedakarlık ve cesaret rengi haline de gelmiştir. Tutku, öfke ve heyecan gibi çok güçlü duygular bu renkle insanda uyarılır. Artık bu uyarımın kaynağının nereden çıktığını aktif olarak düşünmeyecek kadar çıkış noktasından uzaklaşmışsa da, insanda uyandırdığı tepki sabit kalır.

Bu davranış koşullanması bireylerde oldukça etkilidir ve bireylerden oluşan toplumlarda da bu davranış gayet belirgin şekilde gözlemlenebilir. Denildiği gibi, bu davranış esasen kötü değildir, ancak kötü bir ilişkilendirmenin yola açacağı kötü alışkanlıklar, refleksleri değiştirmek kazanmaktan çok daha zordur.

Önyargılar, her kişide mevcuttur. En ilerici, en açık fikirli insanlar bile yaşadıkları toplumlardan tamamen soyut yaşayamayacakları için, ön yargılara sahiptir. Önemli olan kişinin ön yargıya sahip olduğunun farkında olması ve bunu değiştirmek için adım atabilmesidir. Hepimiz bir noktada durup ‘ben bu düşündüğümü neden düşündüm?’ sorusunu kendimize sormalıyız. Eğer sorunun cevabını tam olarak veremiyorsak, bellide düşüncelerimizin temeli varsaydığımız kadar sağlam olmayabilir.

Bu durumda o boş kısmı kabullenmek en zor kısım olsada, refleksleri değiltirmekte asla kolay değildir. Hatta bazen kişiyi yorarak vazgeçmeye bile yönlendirebilir. O yüzden şunu hatırlatmakta fayda var; çoğu zaman bir olay karşısında kafamızda beliren ilk düşünce düşünmeye şartlandırıldığımız, ardından gelen ise bizim seçtiğimiz, gerçekten benimsediğimiz düşüncedir. Bunu unutmamalı, zararlı tekrarlara düşmemek için kendimizi sürekli kontrol etmeliyiz.