Yıllar önce, muhtemelen ortaokulda okuduğum bir hikaye geldi aklıma. Hikayede, ana karakter yemek yerken üstüne bir miktar yemek dökülür. O da üstüne dökülen yemeği işaret ederek yanındakilere, “bakın tabakta ne değerli ve güzelken, istenmediği yerde nasıl da bir pislik haline geliyor,” diye bir akıl verir. Oldukça basit bir şekilde, hayatın en büyük kurallarından biri öğretilir okuyucuya.

Bu kural neredeyse her canlı ve cansıza uygulanabilecek kadar genişletilebilir. Bir şeyin istendiği yer belli olmasa bile, çoğu zaman istenmediği, uyumsuz olduğu yer bellidir. Ancak neyin nereye, neden uymadığı ise, çoğu zaman değişkenlik gösterir.

Bu değişkenlik bazen bir ‘resmiyet’ ile çözülür, bazense kişilerin zevklerine kalır ve birbirine uymayan fikirler, çoğunlukla daha büyük bir uyumsuzluğu ortaya çıkarır. Çünkü sonuçta ne şekilde bir kural olursa olsun, bir şeyin uyumu yada uyumsuzluğu çoğunlukla onun kendi varlığından değil, etrafındakilerin onu nasıl tanımladığından gelir.

Bir kişi ne kadar uğraşırsa uğraşsın, kendini ancak karşı tarafın onu anladığı kadar anlatabilir sözü böyle durumları en iyi şekilde açıklar. Hepimiz hayatın her olay, etken ve detayını o ana kadar edindiğimiz bilgi ve tecrübeler filtresinden geçirerek tanımlarız. Bakış açımız, bilinç altımızda yada dışa vuran tüm duygu ve düşüncelerimiz bu birikimden ortaya çıkar. Ve bu birikim aynı zamanda her şey için bir fikrimiz, düşüncemiz olmasının da önünü açar.

Öyle ki, kafamızda kurduğumuz bir düzen, hayatın neredeyse her küçük parçasını kapsar ve bu bize ait olan düzenin dışına çıktığını düşündüğümüz her şey, bizim için uyumsuz, istenmeyen olandır. Kıyafete dökülen yemek bir eylem olarak tarafsızdır, ancak bize olan etkisi ile tarafsızlıktan çıkar.

Bunun bir başka örneği, belki de çoğumuzun gözünden umursamadığımız için kaçan, çoğunlukla uyumsuzluğu ‘resmî’ şekilde tanımlanan yazı tipleridir. Ancak her ne kadar küçük bir detay olarak gözükse de, pek çok küçük detay bizi tahminimizden daha fazla etkilemektedir.

Her yıl temmuz ayının ilk cuması comic sans yazı tipine adanmış bir gün olarak kabul edilmektedir. Belki de göze batan küçük detaylar fenomeninin en ünlü örneklerindendir. Çünkü çoğunlukla kullanan kişi bu yazı tipinin bağlamına dair bilgisi yoksa bile, onu muhtemelen arkadaş canlısı, samimi bir havası olduğu için farkında olmadan seçer. Az biraz bu konuda bilgisi olan çoğu kişinin ise hiç sevmediği bir yazı tipidir.

Bir yazıyı okurken, sadece harflerin şekilleri bile bizi okuduğumuz bilgiye ek olarak etkileyebilir. Daha sert çizgili, köşeli ve simetrik tipler bize daha uyarı veren, dikkat isteyen ve daha ciddi bir hale teşvik eder. El yazısı, yada daha yuvarlak ve hareketli yazı tipleri ise bizde daha yaratıcı, elegant hatta daha duygusal bir etki bırakırlar.

Comic sans ise tasarımı itibariyle kendisinden arkadaş canlısı, ciddiyetin zıttıdır. Ancak belki de bu ciddiyetsizliği nedeniyle çoğu kişinin ‘rahat’ tercihi olmuş, sessiz bir ciddiyet gerektiğinde bile sıkça kullanılan bir yazı tipi olduğu için, çoğu bilirkişi tarafından hiç sevilmez. Kullanıldığı yazıyla beraber uyumlu olması istenir.

Hayatta sadece yazı tipleri bile bize bazı şeyleri fısıldar, fark etmesek bile dinleriz. Sadece günlük rutinimizde bile sayısız şeye karşı böyle küçük mikro tepki ve analizler yapmaktayız. Bu analizlerin bütünü bakış açımızı oluşturmakta, tüm duyularımızı kullanarak hayata dair her şeyi nasıl algıladığımızı belirlemekte.

Belki bir yazı tipini inatla bizim düşündüğümüz gibi kullanmak yada bir şeyin neye nasıl uyumlu olduğuna karar vermek. Hepsi küçük düşüncelerin oluşturduğu bir süzgeçten geçerek hayatımızı nasıl gördüğümüzü, nasıl düzenlediğimizin arka planda işleyen mekanizması.