Bugün hayatımızın ayrılmaz birer parçası olan neredeyse her şey geçmişte bir başlangıca sahip. Bu şeyler hayatımızda o kadar normal ve uzun zamandır varlarki, icat oldukları düşüncesi bile insana garip geliyor olsada, bir noktaya kadar yoktular ve sonra bir kişinin merakından yada başına gelen bir kazadan ötürü ortaya çıktılar ve tarih boyunca kullanılıp gelişerek şimdiki hallerine geldiler.
Bu fenomene verilebilecek en güzel örnekler çoğu zaman yiyecek sınıfına girmekte. Ateşin bulunması, taşların birbirine sürtünmesinin kıvılcım çıkaracağı bilgisinin insanlar tarafından doğuştan bilinmesi değil, muhtemelen etraflarını gözlemlemeleri sonucunda bulundu. Ateşle yanmış etin daha lezzetli olduğu da yine benzer bir şekildeydi. Peki sonrasında? Eminim hepimiz bir noktada ‘bu kimin aklına gelmişte bunu böyle yapmış?’ sorusunu sormuşuzdur. Cevap çoğunlukla gözlemle başlayıp, deneme yanılma yoluyla ilerliyor ancak arada bazı küçük kazalar da yardımcı olabiliyor.
Hem bizim kültürümüzün hemde artık dünya kültürünün çok önemli bir parçası olan, bu nedenle bugünün Uluslararası Çay Günü’nde biraz detayına indiğimiz çayın ortaya çıkması da efsanelere göre benzer şekilde.
Eski Çin efsanelerine göre çay milattan önce 2737 yılı civarında Çin İmparatoru Shennong tarafından keşfedilmiştir. İmparator bahçesinde otururken yanında duran yeni kaynatılmış suyuna rüzgarla uçan çay yaprakları düşmüş, suyunun rengini ve tadını değiştirmiştir. İmparator bu yeni tattan çok hoşlanmıştır.
Benzer şekilde bir başka efsanede, imparatorun bitkilerin şifacı yada zehirli özelliklerini keşfederken çayı bir antidot olarak kullanmasıdır. İmparator çeşitli kök, yaprak ve bitkiyi tüketir, eğer zehirli bir bitkiyi yediyse çare olarak çay yaprağı çiğner yada çay içermiş.
Bu iki hikayede genel olarak çağın tat ve şifalı özellikleri olarak kullanılması üzerinedir. Ancak günümüzde biliyoruz ki kahve kadar olmasa da çayda da kafein vardır ve bu özelliği Japon efsanelerinde öne çıkmaktadır. Efsaneye göre Bodhidharma, Chan Budizm’inin kurucusu bir duvarın önünde 9 senedir meditasyon yaparken istemeden uyuya kalmış, uyanıp olanı farkedince kendine o kadar öfkelenmiş ki göz kapaklarını kesip atıvermiş. Yere düşen göz kapakları ise toprakta kök tutup çay çalısı olmuştur. Sonrasında çay uykulu insana uyanıklık veren bir içecek olarak kullanılmıştır.
Çay bitkisinin anavatanı uzak doğu, Çin’dir. Buradan Kore ve Japonya’ya götürülmüş, buralarda hem damak zevkinin hemde kültürün önemli bir parçası olmuştur. Ticari yollarla, özellikle İpek yolu gibi o dönemde bilinen tüm dünyayı saran yollarla başka bölgelere de yayılmış, özellikle 8. ve 14. yüzyıllar arasında uzak doğu için önemli bir ticari ürün olmuştur.
Çay sadece doğuda kalmamış, batıda Avrupa kıtasına kadar taşınmış ve burada özellikle İngiltere gibi ülkelerde hem oldukça popüler olmuş, hemde kendi kültürlerine uyarlanmıştır. İngilizler gemilerle yeşil yaprakları başka kıtalara taşıyan ilklerden olmuşlardır. Çay daha sonrasında Amerika’nın bağımsızlık mücadelesinde bile rol oynayacak kadar çok sevilmiştir.
Nerdeyse 5000 yıllık bir geçmişe sahip olan çay günümüzde yaklaşık 1500 çeşide sahiptir ve dünyanın ülkemizde dahil olmak üzere farklı yerlerinde yetiştirilmekte, tedaviden zevke içimine, çeşitli amaçlarla tüketilmektedir. Dünyada farklı yerlere yayılmış olsada deniz seviyesinden yüksekte yetiştirilmesi gibi bazı ihtiyaçları, hala çay yetiştiriciliğinin kendi içinde belli karakteristiklerini tutmasını sağlamıştır.
Anadolu’ya çayın gelmesi 1787 yılını bulmuş, Japonya’dan getirilen çay tohumları ilk kez Bursa bölgesinde ekilmiştir. Çay bitkisinin istediği ortam buradaki iklim şartları ile uyuşmayınca istenilen sonuç alınamaz ancak sonra yapılan araştırmalarla cumhuriyet döneminde Rize’nin bu bitkiye uygun olduğu görülür ve 1920’lerde buraya ekilir.
Çağın genel tarihiyle karşılaştırıldığında Türkiye’nin çay yetiştiriciliği oldukça yeni olsada kültürdeki yeri ve tüketim oranı inanılmaz şekilde çoktur. Sudan sonra dünyada en çok tüketilen içecek olarak çay uzun süredir içimizi ısıtıp, hararet alıyor ve buna devam edecek gibi gözüküyor.
Yorum Ekle
Yorumlar (0)
Sizlere daha iyi hizmet sunabilmek adına sitemizde çerez konumlandırmaktayız. Kişisel verileriniz, KVKK ve GDPR
kapsamında toplanıp işlenir. Sitemizi kullanarak, çerezleri kullanmamızı kabul etmiş olacaksınız.
En son gelişmelerden anında haberdar olmak için 'İZİN VER' butonuna tıklayınız.
EDA SARI
Çay
Bugün hayatımızın ayrılmaz birer parçası olan neredeyse her şey geçmişte bir başlangıca sahip. Bu şeyler hayatımızda o kadar normal ve uzun zamandır varlarki, icat oldukları düşüncesi bile insana garip geliyor olsada, bir noktaya kadar yoktular ve sonra bir kişinin merakından yada başına gelen bir kazadan ötürü ortaya çıktılar ve tarih boyunca kullanılıp gelişerek şimdiki hallerine geldiler.
Bu fenomene verilebilecek en güzel örnekler çoğu zaman yiyecek sınıfına girmekte. Ateşin bulunması, taşların birbirine sürtünmesinin kıvılcım çıkaracağı bilgisinin insanlar tarafından doğuştan bilinmesi değil, muhtemelen etraflarını gözlemlemeleri sonucunda bulundu. Ateşle yanmış etin daha lezzetli olduğu da yine benzer bir şekildeydi. Peki sonrasında? Eminim hepimiz bir noktada ‘bu kimin aklına gelmişte bunu böyle yapmış?’ sorusunu sormuşuzdur. Cevap çoğunlukla gözlemle başlayıp, deneme yanılma yoluyla ilerliyor ancak arada bazı küçük kazalar da yardımcı olabiliyor.
Hem bizim kültürümüzün hemde artık dünya kültürünün çok önemli bir parçası olan, bu nedenle bugünün Uluslararası Çay Günü’nde biraz detayına indiğimiz çayın ortaya çıkması da efsanelere göre benzer şekilde.
Eski Çin efsanelerine göre çay milattan önce 2737 yılı civarında Çin İmparatoru Shennong tarafından keşfedilmiştir. İmparator bahçesinde otururken yanında duran yeni kaynatılmış suyuna rüzgarla uçan çay yaprakları düşmüş, suyunun rengini ve tadını değiştirmiştir. İmparator bu yeni tattan çok hoşlanmıştır.
Benzer şekilde bir başka efsanede, imparatorun bitkilerin şifacı yada zehirli özelliklerini keşfederken çayı bir antidot olarak kullanmasıdır. İmparator çeşitli kök, yaprak ve bitkiyi tüketir, eğer zehirli bir bitkiyi yediyse çare olarak çay yaprağı çiğner yada çay içermiş.
Bu iki hikayede genel olarak çağın tat ve şifalı özellikleri olarak kullanılması üzerinedir. Ancak günümüzde biliyoruz ki kahve kadar olmasa da çayda da kafein vardır ve bu özelliği Japon efsanelerinde öne çıkmaktadır. Efsaneye göre Bodhidharma, Chan Budizm’inin kurucusu bir duvarın önünde 9 senedir meditasyon yaparken istemeden uyuya kalmış, uyanıp olanı farkedince kendine o kadar öfkelenmiş ki göz kapaklarını kesip atıvermiş. Yere düşen göz kapakları ise toprakta kök tutup çay çalısı olmuştur. Sonrasında çay uykulu insana uyanıklık veren bir içecek olarak kullanılmıştır.
Çay bitkisinin anavatanı uzak doğu, Çin’dir. Buradan Kore ve Japonya’ya götürülmüş, buralarda hem damak zevkinin hemde kültürün önemli bir parçası olmuştur. Ticari yollarla, özellikle İpek yolu gibi o dönemde bilinen tüm dünyayı saran yollarla başka bölgelere de yayılmış, özellikle 8. ve 14. yüzyıllar arasında uzak doğu için önemli bir ticari ürün olmuştur.
Çay sadece doğuda kalmamış, batıda Avrupa kıtasına kadar taşınmış ve burada özellikle İngiltere gibi ülkelerde hem oldukça popüler olmuş, hemde kendi kültürlerine uyarlanmıştır. İngilizler gemilerle yeşil yaprakları başka kıtalara taşıyan ilklerden olmuşlardır. Çay daha sonrasında Amerika’nın bağımsızlık mücadelesinde bile rol oynayacak kadar çok sevilmiştir.
Nerdeyse 5000 yıllık bir geçmişe sahip olan çay günümüzde yaklaşık 1500 çeşide sahiptir ve dünyanın ülkemizde dahil olmak üzere farklı yerlerinde yetiştirilmekte, tedaviden zevke içimine, çeşitli amaçlarla tüketilmektedir. Dünyada farklı yerlere yayılmış olsada deniz seviyesinden yüksekte yetiştirilmesi gibi bazı ihtiyaçları, hala çay yetiştiriciliğinin kendi içinde belli karakteristiklerini tutmasını sağlamıştır.
Anadolu’ya çayın gelmesi 1787 yılını bulmuş, Japonya’dan getirilen çay tohumları ilk kez Bursa bölgesinde ekilmiştir. Çay bitkisinin istediği ortam buradaki iklim şartları ile uyuşmayınca istenilen sonuç alınamaz ancak sonra yapılan araştırmalarla cumhuriyet döneminde Rize’nin bu bitkiye uygun olduğu görülür ve 1920’lerde buraya ekilir.
Çağın genel tarihiyle karşılaştırıldığında Türkiye’nin çay yetiştiriciliği oldukça yeni olsada kültürdeki yeri ve tüketim oranı inanılmaz şekilde çoktur. Sudan sonra dünyada en çok tüketilen içecek olarak çay uzun süredir içimizi ısıtıp, hararet alıyor ve buna devam edecek gibi gözüküyor.