UZMANINDAN EBEVEYNLERE UYARI: ÖFKE VE İNATLAŞMANIN ARDINDAKİ DUYGUYA DİKKAT
Okul öncesi dönemde çocuklarda görülen öfke, korku, inatlaşma ve bağımsızlık isteğinin çoğu zaman gelişim sürecinin doğal bir parçası olduğunu belirten Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Nuran Karimova, ebeveynlerin davranıştan önce çocuğun anlatmaya çalıştığı duyguyu anlaması gerektiğini söyledi.
Hayat Hastanesi Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. Nuran Karimova, 3-6 yaş arasındaki okul öncesi dönemde çocukların zihinsel, duygusal ve sosyal gelişimlerinin hızlı şekilde devam ettiğine dikkat çekerek ailelere önemli önerilerde bulundu.
Bu yaşlarda görülen bazı davranışların ebeveynler tarafından “inatçılık”, “şımarıklık” veya “huysuzluk” şeklinde değerlendirilebildiğini belirten Karimova, davranışların çoğu zaman çocuğun gelişim özellikleri ve ifade etmekte zorlandığı ihtiyaçlarıyla bağlantılı olabileceğini söyledi.
Karimova, “Çocuğun davranışını yalnızca durdurmaya çalışmak yerine, ‘Çocuğum bu davranışıyla bana ne anlatmaya çalışıyor?’ sorusunu sormak gerekir” dedi.
“BEN KENDİM YAPACAĞIM” DEMESİ NE ANLAMA GELİYOR?
Okul öncesi dönemde çocukların olayları büyük ölçüde kendi bakış açılarından değerlendirdiklerini ifade eden Karimova, çocuğun sürekli kendi istediğinin yapılmasını istemesinin her zaman bencillik olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
“Ben kendim yapacağım” gibi ifadelerin bağımsızlık ve özerklik duygusunun gelişiminin bir göstergesi olabileceğini kaydeden Karimova, ailelerin güvenli sınırlar içerisinde çocuklarına seçim yapabilecekleri alanlar oluşturmasını önerdi.
OYUN, ÇOCUĞUN İÇ DÜNYASINA AÇILAN KAPI
Çocukların her zaman yaşadıkları duyguları konuşarak anlatamayabileceğini belirten Karimova, oyunun bu yaş grubunda önemli bir ifade aracı olduğunu söyledi.
Okul öncesi dönemde hayal ile gerçek arasındaki sınırların yetişkinlerde olduğu kadar belirgin olmayabileceğine dikkat çeken Karimova, hayali karakterlerden veya canavarlardan söz edilmesinin tek başına endişe nedeni olarak görülmemesi gerektiğini ifade etti.
Karimova, “Çocuklar her zaman yaşadıkları duyguları konuşarak ifade edemez. Oyun, onların duygularını ve yaşantılarını ortaya koydukları önemli bir alandır” ifadelerini kullandı.
ÖFKE NÖBETİNDE NE YAPILMALI?
İstediği gerçekleşmediğinde çocuğun ağlaması, bağırması veya öfkelenmesinin aileler açısından zorlayıcı olabileceğini belirten Karimova, okul öncesi dönemde duygu düzenleme becerilerinin henüz gelişmekte olduğunu hatırlattı.
Öfke sırasında yalnızca davranışı sona erdirmeye çalışmak yerine çocuğun hissettiği duyguyu tanımasına yardımcı olunabileceğini belirten Karimova, “Ağlayacak bir şey yok” demek yerine “Şu anda çok öfkelendiğini görüyorum” gibi ifadelerin kullanılabileceğini söyledi.
KORKULARI KÜÇÜMSEMEYİN
Karanlık, yalnız kalma, yüksek sesler veya hayali yaratıklara ilişkin korkuların okul öncesi dönemde görülebileceğini belirten Karimova, özellikle kreş ve anaokuluna başlama dönemlerinde ayrılık kaygısının artabileceğine dikkat çekti.
Ailelerin çocukların korkularını küçümsememesi ve onlarla alay etmemesi gerektiğini vurgulayan Karimova, çocuğun kendisini güvende hissetmesinin önemine işaret etti.
HER GÜN 15-20 DAKİKA ÖZEL ZAMAN
Ebeveyn ile çocuk arasındaki nitelikli zamanın önemine de değinen Karimova, her gün 15-20 dakika boyunca telefon ve diğer dikkat dağıtıcı unsurlardan uzak biçimde, çocuğun yönlendirdiği bir oyuna eşlik edilmesinin duygusal bağı güçlendirebileceğini söyledi.
Karimova, “Bazen öfkenin altında anlaşılma ihtiyacı, korkunun altında güven arayışı, ısrarın altında ise bağımsızlaşma isteği olabilir” dedi.
Çocuğun davranışlarının günlük yaşamını, aile ilişkilerini, sosyal uyumunu veya okul sürecini belirgin biçimde etkilemeye başlaması halinde ise bir Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanından değerlendirme alınması gerektiğini belirtti.
